NEDİR

Tümevarım Nedir? Tümevarım Örnekleri

En yaygın akıl yürütme yöntemleri arasında bulunan tümevarım, çoğu zaman karşıtı tümdengelim ile karıştırılır. Tümevarım ne demek ve tümevarım yöntemi konusundaki tüm detayları örnekleriyle birlikte sizler için derledik.

Akıl yürütme yöntemleri ve belirli bir amaca ulaşmak için izlenen yollar, standart ve tek değildir. Bu nedenle yıllardan beri kabul görmüş farklı yöntemler tercih edilerek kullanılır.

Felsefe,mantık ve yapay zeka gibi çok geniş bir alanda kendine yer bulan tümevarım, karıştırılan terimi tümdengelim ile tam ters bir yöntemdir. Tümevarım kavramında özelden genele doğru bir yol izlenir. Asıl konuyu oluşturan tüm özel parçalar ayrı ayrı ele alınarak tüm bunlardan yola çıkılır ve sonuca ulaşılır.

Deney, bilimsellik ve yenilikler keşfetmek adına bu yöntemin daha avantajlı olduğu savunulur. Genel olarak hedeflenen ise incelemek, gözlemlemek, sınamak, çözümleme yapmak ve ayrı ayrı tüm olaylardan genelleme yapmaktır.

Tümevarım ne demek konusunda alınabilecek cevaplardan birisi de endüksiyondur. Endüksiyon farklı bir kavram olmadığı gibi tümevarım için eş anlamlı olarak da kullanılmaktadır.

17. yüzyıl itibariyle ciddi bir ilerlemenin yaşandığı tümevarımda, bu ilerlemenin asıl sebebi dönemin ileri gelen bilim insanları olan Bacon, Galileo, Newton ve John Stuart Mill’in katkılarıdır.

Tümevarım, gözlemden fikre geçer ve tümevarım fikirden gözleme geçer.

Tümevarım Örnekleri Nelerdir?

Tümevarım soruları ve bu sorulara yönelik verilecek tümevarım örnekleri durumun daha net anlaşılmasını sağlayacaktır. Bu örneklerden de anlaşılacağı üzere bu akıl yürütme yönteminde bir öncül, ardından ikinci bir öncül ve sonrasında çıkarım vardır.

Tümevarım Örnekleri -1

İnsanlar ve ölümün ele alındığı bir örnekte şu şekilde çıkarımlar yapılabilir.

  1. Cenk bir insandır.
  2. İnsanlar ölümlüdür.
  3. Cenk ölümlüdür.

Bu örnekte, ilk öncülde, Cenk’in bir insan olduğu belirtilirken, ikinci öncülde insanların ölümlü olduğu bilgisi verilir. Buradan çıkarılan sonuç ise Cenk’in de bir gün öleceğidir.

Tümevarım Örnekleri -2

Haftanın günleri ve saatlerinin el alındığı bir örnek ise şöyle;

  1. Pazartesi bir gündür
  2. Bir gün 24 saattir.
  3. O halde Pazartesi 24 saattir.

Bu örnekte, önce günün kaç olduğu belirtilirken ikinci öncülde Pazartesi’nin de bir gün olduğu bilgisi paylaşılır. Sonuç olarak ise Pazartesi’nin 24 saat olması gerektiği sonucuna varılır.  Bu tip çıkarımlar tümevarımda doğru olan sonuçlar için örnektir. Ancak genellemeler her zaman için gerçek değildir.

-Hatalı Tümevarım Örnekleri

Petrol ve kazanca yönelik bir örnekte;

  1. Suudi Arabistan petrol olan bir ülkedir.
  2. Petrol zenginlik göstergesidir.
  3. O halde petrol olan tüm ülkeler zengindir.

Bu çıkarım tüm petrol olan ülkelerin zengin olacağını söylese de bu gerçekliği olmayan bir çıkarımdır.

Sonuç

  • Tümevarım, o şeyin nasıl çalıştığına dair genellemelere götüren gözlemler yapar.
  • Tümevarımdaki önermeler doğruysa, sonuç ancak muhtemelen doğrudur. ( Kanıtın ne kadar iyi olduğuna bağlı olarak değişir )
  • Tümevarım günlük yaşamda her zaman kullanılır, çünkü dünyanın çoğu kısmi bilgiye, olasılıklara ve bir teorinin mutlak geçerliliğinin tersine yararlılığına dayanır.
  • Tümevarım daha genel ve niteldir.
  • Tümevarım sürekli olarak kullanılır çünkü dünyamız hakkında kısmi bilgilerle uğraşan ve her durumda doğru olmayabilecek kullanışlı sonuçlara ulaşan günlük problemler için harika bir araçtır.

Bu iki kavramı karıştırıyor ve tümevarım ile tümdengelim arasındaki fark merak uyandırsa tümdengelim konumu okuyabilirsiniz.

Burak Yılmaz

Teknoloji, bilim ve uzay meraklısı. Kişisel blog yazarı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir