NEDİR

Paradigma Nedir? Örneklerle Paradigma Ne Demek?

Paradigma nedir? sorunsalının ne olduğunu anlayalım ve bu gizemi hemen açığa kavuşturalım.

Bize öğretilen, dayatılan veya öğrendiğimiz alışkanlıkların diğer insanların alışkanlıklarından farklı olduğunu düşündünüz mü? Örneğin Orta Asya’da zorunlu olan bir konu, Batı Avrupa’da zorunlu olmayabiliyor. Tam olarak olmasa da dünyayı görmenin farklı biçimleri, paradigma olarak bilinmektedir.

Fakat paradigmayı, birkaç kelime ile özetlememiz mümkün değil. Çünkü çok geniş bir anlama sahip.

Paradigma Ne Demek?

Yunanca kökene sahip paradigma kelimesi para(benzer) ve deiknunai(gösterim) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur.

Türkçe karşılığı her ne kadar değerlem olarak kabul edilebilse de dilimizde de sıklıkla paradigma olarak kullanılmaktadır. Paradigma kelimesi oldukça geniş bir teknik alanlar içerisinde kullanılmakta, farklı anlamları karşılayabilmekte ve çeşitli tanımlarla anlatılabilmektedir.

Paradigma kelimesinin en basit tanımı aynı konu üzerinde farklı bakış açıları sergileyerek birbirinden farklı değerlendirme süreçleri sonucunda oluşturulan izlenim ve davranışlar bütünüdür.

Böylece bir şeyin nasıl yapılması, neyi anlattığı ya da nasıl düşünülmesi hakkında geliştirilen fikir kümeleri oluşmaktadır. Bu anlatım kapsamında paradigmaların sadece nitel değerlere sahip olabileceği düşünülse de, paradigma kavramları pek çok alanda nicel, nitel ya da karma değerlere sahip olabilmektedir.

Tüm Detayları ile Paradigma Nedir?

Ferdinand de Saussure’e göre paradigma nedir? Paradigma, bir metnin içinde aynı anlama sahip öğeler kümesidir.Böyle anlatmak biraz soyut ve karmaşık görünebilir. Biraz somut paradigma örnekleri vermemiz gerekirse;

Cristiano Ronaldo, futbol tarihindeki en hızlı oyuncudur.

Cristiano Ronaldo, futbol tarihindeki en çevik oyuncudur.

Yazılanlar içindeki hızlı ve çevik kelimelerinin nasıl benzer işleve sahip olduğunu fark ettiniz mi? Dilbilimsel paradigma tam olarak budur!

Ancak, paradigma yalnızca dilbilim için değil bilimsel alanda da kullanılmaktadır.

Thomas Kuhn, Amerikalı fizikçi, filozof… Çok tartışmalı bir kavramından bahsedeceğim.

Thomas Kuhn’a göre tüm paradigmalar, aslında sınırları belirler ve bu sınırlar içerisinde sorunların çözümüne ışık tutan bir dizi kural ve düzenlemeden ibaret.

Bu fizikçinin bu kuramı çok kez tartışıldı ve bilimi kendi çıkarları doğrultusunda keyfi olarak kullanmakla suçlandı. Bunun üzerine Thomas Kuhn, sosyal bilimler alanında yeni bir çalışma yapmaya karar verdi.

PostModern Olarak Paradigma Nedir?

Postmodernizm, modernizm kavramının ötesi anlamını taşımakla beraber modern düşüncelerin yadsınması ve bunların bir sorun haline getirilmesidir. Bu tanımın doğrultusunda, postmodernist paradigma da modern akımlara adeta bir başkaldırı niteliğinde varoluşçuluk ve hiççilik akımlarını savunmaktadır.

Bu kapsamda postmodern paradigmanın en iyi şekilde anlaşılması için modern paradigma kavramının da tanınması gerekmektedir. Modern paradigma tüm teknik alanların birbirinden bağımsız olarak ilerleyebileceğini ve herhangi bir çatışma oluşturmayacağını savunur.

Ancak postmodern paradigmaya göre doğa ve sosyal bilimler birbiriyle bir çelişki oluşturarak bir çatışma paradigması ortaya çıkarır. Yani modern paradigmalar pozitif, yapıcı ve çözümcül bir yaklaşım sergilerken postmodern paradigmalar daha çok soruncul, eleştirel ve anarşist bir yaklaşımı benimser.

Sosyal Bilimler Çerçevesinden Paradigma Nedir?

Sosyal bilimler adı altında kullanılan paradigma kavramları bireyin dünyaya baktığı çerçeve ile oluşturulan yorum, inanç, teknik ve davranış bütünleridir. Özellikle toplumun anlayışı ile de büyük ölçüde şekillenen sosyal paradigmalar insanın bakış açısı olarak da tanımlanabilmektedir.

Sosyal bilimler alanında oluşturulan paradigma çeşitleri daha çok toplumsal bir etkileşimin sonucu olarak sosyolojik, kültürel, olağan duruma karşı tutum ve diğer tüm değer yargıları konularında ortaya çıkmaktadır.

Felsefe Alanında Paradigma Nedir?

Felsefe alanında karşımıza çıkan paradigma kavramı ilk olarak Thomas Khun tarafından bir kavram haline getirilmiştir. Thomas Khun tüm anlayışların paradigmalar ile sınırlı olduğunu ve kavramların belirleyiciliğinin paradigmalar ile oluşturulduğunu söylemiştir.

Bu kapsamda kişilerin dünyayı algılayış şekilleri ve tüm kavramlara olan bakışları kendi felsefi düşüncesinin yanı sıra paradigmalarıyla da yorumlanmaktadır.

Paradigma Örnekleri

Az önce bahsettiklerimden fark etmiş olacağınız üzere paradigma kelimesi, bilginin pek çok çeşitli alanında kullanılabilecek bir modeldir. Ana paradigma türleri ve paradigma örnekleri ne olduğunu biliyor musunuz?

Kartezyen Paradigma Nedir?

Newton paradigması olarak bilinir. Mekanik ve materyalist bir bilgi görüşüne sahiptir. Çünkü bu modele göre bütünü bilmek, onu bütünleştiren çeşitli parçaları bölmek ve her birini farklı farklı incelemek gerekmektedir.

Bütünsel Paradigma Nedir?

Bu kuram, kartezyen paradigma kavramından sonra ortaya çıkmıştır. Çünkü bir insana, bir fabrikada insan gücüyle iş yapabileceği çerçeveden görmek yerine bütün olarak yani duygularıyla birlikte görmek gerekiyordu.

Bu model, Doğu Avrupa tıp dünyasında yaygın olarak kullanılır. Tıp biliminde büyük başarılara yol açmış ve birçok hastalığı tedavi etmede yardımcı olmuştur.

Programlama Paradigması Nedir?

Herhangi bir programlama dilinin işlevselliği ve bilgi teknolojisi alanındaki belli başlı sorunları çözmesi ve bunları sınıflandırması için ortaya çıkmış bir modeldir.

En çok kullanılan sınıflandırma metotları; işlevsel, mantıksal ve zorunlu olanlardır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu