NASIL

İyi Bir Kompozisyon Nasıl Yazılır?

Komposizyon nasıl yazılır? Nelere dikkat edilmeli?

Okulda, iş hayatında, edebi eserlerde ya da sosyal hayatın tam ortasında karşımıza pek çok türüyle çıkan komposizyon örnekleri ve türlerini sıklıkla okuruz. Ancak yazma aşamalarına ne kadar hakimsiniz?

İyi ve etkileyici bir kompozisyon yazmak çoğu zaman düşünüldüğü kadar kolay değildir. Ancak etkili bir araştırma, vakit ayırma ve çalışma süreci sonrasında herkes yeterli düzeyde bir kompozisyon oluşturabilir.

Bunun için öncelikle kompozisyon kuralları dikkatle ele alınmalı ve bu doğrultuda giriş-gelişme-sonuç bölümleri oluşturulmalıdır. Kompozisyon yazarken;

1.) Kompozisyon içeriğinin ve fikirlerinin özgün olmasına,
2.) Yazım esnasında tekrardan kaçınmaya,
3.) Bağlamları oluştururken keskin geçişler yerine yumuşak geçişler oluşturmaya,
4.) Açık, duru ve yalın bir anlatım sergilemeye,
5.) Uzun ve anlamı bozan cümlelerden uzak durmaya,
6.) Konudan uzaklaşmamaya çalışılmalı,
7.) Yaratıcı ve farklı bir tarz oluşturmaya dikkat edilmelidir.

Kompozisyon Kuralları Nelerdir?

Nitelikli, amacına uygun ve okuyucusunu etkileyen bir kompozisyon yazmak için kompozisyon kurallarına dikkat etmek gereklidir. Böylece detaylı ve planlı bir tarzda istenilen kompozisyon sonucuna ulaşılabilir.

Kompozisyon yazma kurallarına gelindiğinde karşımıza biçim/görünüş ve içerik/anlam olmak üzere 2’ye ayrılmaktadır. Son zamanlarda kompozisyon örnekleri genelde dijital tabanlarda üretilip olup bu yüzden biçim/görünüş kurallarına gerek duyulmamaktadır. Ancak el yazısı ile yazılan kompozisyon türlerinde mutlaka biçim/görünüş kurallarına uyulması gerekmektedir.

1.) Biçim/Görünüş Kuralları: El yazısı ile yazılan kompozisyon türlerinde beyaz ve tamamen çizgisiz bir kağıttan yararlanılmalıdır. Kağıda yazmaya başlamadan önce ise üstten, alttan ve kenarlardan belirli boşluklar bırakmak gerekmektedir. Kurşun ya da tükenmez kalemle yazılabilen kompozisyonlarda mutlaka düz hayali bir çizgi üzerinde yazılmalı, paragraflar arası boşluklar bırakılmalı, satır boşlukları oluşturulmalı, yazım ve noktalama kurallarına uyulmalı, satır sonuna sığmayan kelimeler kısa çizgiyle ayrılmalı, el yazısı olabildiğince açık, net, okunur ve güzel yazılmalıdır.

2.) İçerik/Anlam Kuralları: Kompozisyona başlamadan önce ve sonra dikkat edilmesi gereken bazı içerik ve anlam kuralları kompozisyonun temasını ve konusunu geliştirmesini, okuyucuya daha iyi bir okuma deneyimi sunmasını sağlamaktadır. Bu yüzden öncelikle kompozisyona başlamadan önce konu iyice araştırmalı, farklı kaynaklardan bilgiler elde edilmeli ve konu başlıkları belirlenmelidir. Ardından ise yazma amacı belirlenmelidir. Bir diğer önemli içerik kuralı ise anlatım biçimi ile anlatılan konunun doğru orantılı olması gerektiğidir. Ayrıca yazım aşamasında düşünceyi geliştirme yollarından faydalanılmalı, yalın ve duru bir anlatım tercih edilmeli, deyim ve atasözlerine yer verilmeli, anlatım bozukluklarından büyük ölçüde uzak durulmalı, giriş-gelişme-sonuç bölümlerindeki kurallara uyulmalı ve yabancı sözcüklerden uzak durmaya çalışırken kelime zenginliğinden faydalanılmalıdır.

Kompozisyon Örnekleri Nelerdir?

Edebi ve yazılı dilde bulunan pek çok yazılı kompozisyon türü vardır. Hepsinin de amacı, yazım teknikleri, uyulması gereken kuralları ve temaları farklı olup bunlara dikkat edilerek oluşturulmaktadır.

Örneğin yaşanması mümkün olayların okuyucuya aktarıldığı hikayeler, gerçekçi olayların detaylıca ve uzun bir şekilde yazıldığı romanlar, seyirciye gösteri düzenlemek üzere kullanılan tiyatro piyesleri, olağanüstü kişileri ve olayları barındıran masallar, bizzat yaşanmış ve deneyim elde edilmiş olayların aktarıldığı hatıra yazıları, gezme ve görme eylemlerine bağlı olarak oluşturulan gezi yazıları, belirli bir zamana ait gerçekleşen olayları başkalarına aktarma amacı güden haber yazıları, kişisel düşünceleri genelde soru-cevap metoduyla öğrenmeye yönelik gerçekleşen röportaj yazıları ve fıkra, sohbet, deneme, eleştiri, otobiyografi, inceleme, bildiri, dilekçe, mektup gibi pek çok tür yazılı kompozisyon örnekleri olarak verilebilir.

Bir Kompozisyon Kaç Bölümden Oluşur?

Kompozisyon konuları için bölümler son derece önemlidir.

Kompozisyonlar görüşler, bilgiler ya da deneyimler gibi ayrı ayrı parçaları bir bütünlük oluşturarak sunma eylemidir. Temel olarak ise giriş, gelişme ve sonuç olmak üzere 3 farklı bölümden oluşur. Bu bölümlerin kendi içlerinde hitabeti, konuyu sunuşu, uygulanacak teknikleri ve dikkat edilecek detayları değişebilmektedir.

1.) Giriş: “Serim” olarak da adlandırılan bu bölüm kompozisyon örneklerinin ilk kısmını kapsamaktadır. Genelde açık ve tanımlayıcı bir yaklaşım sergilenen bu bölümde daha çok kompozisyonun ana fikri okuyucuya aktarılmaya başlanır.

2.) Gelişme: Bir diğer ismi “düğüm” olarak adlandırılan gelişme bölümünde gerçekten de bir çeşit düğüm önce bağlanır sonra çözülür gibi bir yaklaşım gerçekleştirilmektedir. Kompozisyonların en uzun kısımlarını oluşturan bu bölümlerde ayrıntılı örneklere, çeşitli detaylara yer verilebilmektedir. Birkaç paragraftan da oluşabilen gelişme kısımlarında amaç okuyucunun konu hakkında önce bilgi edinmesi, sonrasındaysa konu hakkında özgün bir fikre ulaşabilmesidir.

3.) Sonuç: “Çözüm” ismiyle de anılabilen sonuç bölümünde ana fikrin tanıtımı ardından ulaşılan sonuçlar ve analiz açıklanmaktadır. Okuyucunun da bir yargıda bulunması sağlanan sonuç bölümü de giriş bölümü gibi kısa ve net tutulmaya çalışılmaktadır.

Burak Yılmaz

Teknoloji, bilim ve uzay meraklısı. Kişisel blog yazarı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir