NEDİR

Folik Asit Nedir?

Folik asit nedir? Aslında bir B vitamini çeşidi olan folik asit bu ismi almasının sebebi, özellikle bu vitaminin yeşil yapraklı besinlerde bulunmasıdır. Çünkü Latince de yaprak “folum” kelimesi ile ifade edilmektedir. Asidik yapısıyla da beraber folik asit ismini alan bu vitamin ayrıca B9 vitamini olarak da adlandırılabilmektedir.

Suda çözünebilen folik asit aslında insanlara özgü sentetik bir vitamindir. Besinlerde doğal olarak bulunan folatın işlenmesiyle elde edilmektedir. Biyolojik sistemlerin düzenli işleyişi içinse oldukça önemli bir role sahiptir.

Folik asidin insan vücudunda en çok öne çıktığı alanlar sinir sistemi ve kan hücrelerinin oluşturulmasıdır. Aynı zamanda aminoasitlerin dönüştürülmesinde ara aşamalarda yer almaktadır.

Folik asit takviyesi gebelerde büyük bir önem kazanmaktadır. Çünkü folik asit bakımından yetersiz beslenmeler bebeklerde yetersiz sinir sistemi gelişimine ve buna bağlı olarak “Nöral Tüp Defekti” adlı hastalığa sebep olabilmektedir.

Dna ve diğer genetik yapı taşlara sahip olan hücre yapılarında da sentezleme görevini folik asit üstlenebilmektedir.

Folik Asit Eksikliği Vücutta Ne Yapar?

İnsan vücudunda pek çok işleyişin düzeninden sorumlu olan folik asit eksikliğinde görülen etkiler şu şekilde sıralanabilir:

  • Gebelerde yaşanan folik asit eksikliği doğrudan bebeği etkileyerek çeşitli doğum kusurlarını ve erken doğum ihtimallerini arttırabilmektedir. Aynı zamanda Nöral TÜP Defekti ortaya çıkabilmektedir.
  • Folik asit eksikliği mental sağlığın korunmasında da önemli bir bileşendir. Bu kapsamda yapılan araştırmalar göstermektedir ki, depresyona bağlı yapılan tedavilerde folik asit eksikliği tedavinin cevap vermesini zorlaştırmaktadır. Bu durum da dolaylı yoldan depresyona sebep olabileceğini göstermektedir.
  • Folik asit, kırmızı kan hücrelerinin kalitesi ve çoğalması üzerinde etkili olduğu için eksikliğinde kansızlık, çabuk yorulma, ten renginde solukluk, nefes darlığı problemleri ve gün içinde halsizlik gibi durumlar görülebilmektedir.
  • Ağız kenarında ya da ağız içindeki bölgelerde çeşitli yaralar ve çatlaklar oluşabilir.
  • Folik asit eksikliği bazı durumlarda çarpıntı olmak üzere çeşitli kalp sorunlarıyla da kendini gösterebilmektedir.

Folik Asit En Çok Hangi Besinde Bulunur?

Ispanak, lahana, pancar, marul, karnabahar ve kuş konmaz gibi yeşil yapraklı besinler adeta bir folik asit deposudur. Gün içinde sadece 1 porsiyon olmak üzere tüketilecek bu besinler günlük folik asit ve lif ihtiyacının önemli bir kısmını karşılar.

Bakliyat grubunda yer alan nohut, fasulye, barbunya, mercimek ve bezelye gibi besinler de 1 porsiyonunda günlük folik asit ihtiyacının yarısını bulundurmaktadır.

Mandalina ve portakal gibi turunçgiller ailesinde yer alan meyveler diğer meyvelere oranla daha yüksek folik asit içermektedir. Özellikle doğal olarak sıkılmış meyve suları bu vitaminin karşılanmasında etkili olabilmektedir.

Balık türevleri de zengin folik asit depolarından bir tanesidir. Üstelik içeriğinde barındırdığı omega 3 gibi diğer önemli bileşenlerle de birlikte yemek alışkanlıklarına mutlaka dahil edilmelidir.

Kuru yemişler de belirli miktarda folik asiti bünyesinde bulundurur. Bunun için çekirdek türevleri, fındık ve baden gibi kuru yemiş çeşitleri tüketilerek aynı zamanda sağlıklı yağlardan da faydalanılabilir.

Folik Asit Eksikliği Kimlerde Görülür?

Folik asit eksikliği birincil olarak yanlış beslenme alışkanlıklarına ve eksik beslenme düzenine sahip olan kişilerde görülmektedir. Kişi folik asit bakımından eksik gıdalarla ya da besinlerde bulunan vitaminleri yanlış pişirme yöntemleriyle azaltarak gün içinde alması gereken pek çok vitamini karşılayamaz ve çeşitli rahatsızlıkların oluşmasına izin verebilir.

Folik asit eksikliği yüksek alkol tüketimi gerçekleştiren kişilerde de sıklıkla görülebilmektedir. Alkol vitamin emilimini yüksek oranda engelleyerek kişinin ihtiyacı olan değerleri karşılayamamasına sebep olabilir. Hamilelik, anemi ve diyaliz gibi durumlarda da bu ve benzeri eksiklikler görülebilmektedir.

B12 vitamini eksikliği yaşayan kişilerde genellikle B9 vitamini eksikliği de görülebilmektedir.

Kısa bağırsak sendromu, çölyak hastalığı ya da diğer sindirim hastalıkları folik asit eksikliğinin görülmesindeki bir diğer sebeplerdendir. Bu gibi rahatsızlıklarda sindirim kanalında yeterli emilim ve ph dengesi gerçekleşemeden folat molekülleri kana geçmeden atılabilir.

Bazı durumlarda her ne kadar günlük besin alışkanlıkları uygun olsa da, genetik bazı faktörler folik asit eksikliğine sebep olabilmektedir. Emilim ve sistem işleyişini sağlayan enzimler yeteri kadar görev alamayarak kişinin çeşitli vitamin eksiklikleri yaşamasında rol alabilmektedir.

Burak Yılmaz

Teknoloji, bilim ve uzay meraklısı. Kişisel blog yazarı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir