ENGİN ENÜSTÜN
Yalnızlığa Övgü
Hiç düşündünüz mü niye küçüklüğümüzden beri yalnızlığın / yalnız kalmanın çok kötü bir şey olduğu, insanların, birşey başarmak istiyorsa, devamlı birlikte, grup halinde olması gerektiği öğretilir?
Tek başına olan insandan ürkülmesi gerektiği, onlardan her türlü hıyanet ve melanet gelebileceği, bu tip “asosyal” insanlardan kimseye yarar gelmeyeceği bilgileri verilir bize?
İnsanın doğaya üstünlüğünün romanı Robinson Cruose’un bile tek başına başarmasına göz yumulmamış yanına bir Cuma verilmiştir.
Netice itibarıyle “bir elin nesi var…?” değil mi ama?
Hatta bu “insanın tek başına/yalnız olmaması gerektiği” saplantısı küçüklükten bile değil ondan çok daha önce de başlayabilir:
-Hayatım, tek çocukla kalmayalım, ona bir kardeş yapalım diyorum
-Haklısın sevgilim, geçenlerde bir makalede okumuştum, ailedeki tek çocuklar ilerki hayatlarında problemli ve toplumsal yönden başarısız oluyorlarmış
Biraz büyürsünüz, evde kendi başınıza güzel güzel oynuyorsunuz:
-Yavrum, çıkıp dışarıda arkadaşlarınla oynasana.
-Niye, ben böyle iyiyim, sana bir zararım var mı?
-Hayır ama bak arkadaşların ne güzel eğleniyor, sen de çık, biraz da hava almış olursun.
-Hava almak istersem, çıkar alırım ama bu halimden memnunum.
-Hey Allah’ım, ne yapacağız biz bu çocukla, yabani oldu çıktı.
Biraz daha büyürsünüz, okuldasınız:
-Oğlum çeksene elini, cevabı göreyim
-Niye?
-Ne demek niye, aynı arkadaş grubunda değil miyiz?
-Aynı grupta olmakla ne ilgisi var?Sen benim sınava hazırlığımı ve çalışmışlığımı sömürmek istiyorsun.
-İyi, hatırlat da seni sınav çıkışı bir döveyim, öküz!
Biraz daha büyürsünüz, işyerinde performans kağıdınızda “grup çalışmalarına yatkın olmama” özelliğiniz terfinize engel olur.
Biraz daha büyürsünüz, bir arkadaşınızın düğününe gitmişsiniz:
-Haydi abi, bak biz bu kadar oynuyoruz, sen bir sahneye çıkıp döktürmedin.
-Yok, ben böyle iyiyim, sağol, hem ben oynamasını bilmem.
-Olur mu ya, hangimiz biliyoruz ki ?Maksat birlikte eğlenmek.
-Yok, yok, dışarıdan seyretmek daha eğlenceli, siz keyfinize bakın
-Aaa, valla olmaz, bak Allah’ın adını verdim, oynuycaz abi, hadi, kırma beni
Peki niye?Yalnızlık niye kötü, yalnızlık niye “Allah’a mahsus”?Niye yalnız kalmak isteyenler, tek başına bir şeyler başarmaya çalışanlar, grup, topluluk, tarikat, ordu, parti, dernek gibi insanların yalnız kalamadığı kalabalıklara girmek istemeyenler, yalnız olmaktan zevk alanlar, “yardım edilmesi, topluma kazandırılması, bu mümkün değilse ayıklanması gereken zavallılar” olarak görülür?
Niye sürüden ayrılanı kurt kapar?
Benim düşünceme göre bunun arkasında yatan en büyük korku, o yalnız insanın bir şeyler başaracak olması fikri : “Ya o başarırsa, ya diğerleri de onu örnek alırsa?” kaygısı.BEN’in tek başına başaracağından duyulan kocaman bir endişe.
Böyle bir durum gerçekleşirse, hemen arkasından insanları birbirine bağlayan o “toplumsal bağ” incelecek, daha doğrusu o bağın tanımının daha doğru, daha hakça ve daha verimli olarak belirlenmesi imkanı doğacaktır.
Grup çalışmalarında herkesin aynı katkıda bulunmasına olanak yoktur ancak ödül veya ceza bütün grup üyelerine aynı şekilde paylaştırılır.Bu, iş yapmamayı ama en azından yapıyor gözükmeyi teşvik, daha fazla girdi sağlayanı ise demotive eden bir durum değil midir?
Arkadaşlarla konuşurken şu örnek akıllarına geldi:Bir düşünün bundan 550 yıl önce Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethetmek için Meclis-i Mebusan azalarını ikna etmeye çalışıyor. “Ya sevgili mebuslar bu olay bir çağı kapatacak, bir başka çağı açacak, milletimiz için çok faideli bir fetih olacak.Bizden sonra gelenler bizi sevgi ve rahmet ile yadedecekler”… “Öyle demeyin devletlûm” diyor muhalefet “bir yeniçerinin tabutunun kalkmasının bedelini ödeyemeyiz.Allah’tan korkun.”
Ve tezkere salt çoğunluk sağlanamadığı için reddediliyor.
İnsan, tek başına kaldığında daha güçlüdür demiyorum ama daha dürüst olduğu, daha kendisi olduğu kesin.İnsanın diğer hayvanlara olan üstünlüğünü ortaya koyan “görev paylaşımı ile daha fazlasını, daha kısa zamanda elde etme” özelliği bireyselliğe zarar vermemeli.Yani daha iyisini elde etmek için en dürüst halimizden uzaklaşıp diğer insanlarla birlikte olmaktan hoşlanır gözükmek zorunda kalmamalıyız.
İnsanın 2 özelliği, kendisini bu dünyanın efendisi ilan etmesine yardımcı oluyor:
1-Öğrendiklerini başkasına öğretebilme
2-İş/Görev bölümü
1.özellik sayesinde her insan öğrenmeye sıfırdan başlamıyor ve bu birikim insanı doğaya karşı güçlü kılıyor, 2.özellik de yaşamak için gerekli bütün yeteneklerin öğrenilmesini/sahip olunmasını gereksiz hale getiriyor.Bu sayede ayakkabıcı, ekmek yapmasını bilmek, fırıncı da web sitesi nasıl düzenlenir öğrenmek zorunda değil.Herkes sadece uzmanı veya yeteneği olduğu alanda üretim yaparak diğer ürün ve hizmetlere sahip olabiliyor.
Bu demektir ki işbirliğinin daha verimli hatta gerekli olduğu sahalar ve zamanlar var.Ancak burada belirleyici etken, bu birlikteliğin zorunlu değil isteğe bağlı olması.Ancak, bireyin “istemezse katılmayacağı” hakkının ona hatırlatılması, katılmamasına olanak verilmesi, hele bir de katılmadığı halde bireysel başarıya ulaşması, kendilerini bir gruba dahil etmiş ve bu durumdan faydalanan avantacı, yağmacı, çapulcu, anaforcu, otlakçı için güzel günlerin sonu demektir.
Bireysellik, hayatı inadına ve kendisi zarar görse de tek başına sürdürme nemrutluğu değil, iki tarafın da istek ve rızasına bağlı bir birlikteliği kabul etme saygısı ve onurudur.
Birey, yalnızken de mutlu ve başarılı olabilir, değilse zaten kendine geçici veya kalıcı sürelerle bir ikinci arayacaktır ama o kendi isteği ile arayana kadar onu zorlamayın lütfen.
Bireyin gücü, toplumun karşısında nasıl ezilmeyebileceği konularında Ayn Rand’ın 2 dev eseri The Fountainhead ve Atlas Shrugged’ı okuduğunuzda bana hak vereceksiniz.The Fountainhead “Hayatın Kaynağı” adı ile Türkçe’ye çevrilmiş, Atlas Shrugged çok yakında kitapçılardaki yerini alacak.”Yaşamak İstiyorum” adlı daha kısa romanı ise devletin karşısında ezilmemeyi başaran bireyi anlatıyor. Bu kitapları okumanın yaşamınıza çok şey katacağına inanıyorum.
