PAZARVATAN     ROPORTAJI   27/2/2005
Arda Uskan Sinan Cetin

Kapitalizm HAYATIN TA Kendisidir..!

... Adalet ve zenginlik dedin. Adaleti anladik da zenginlik ne oluyor?



Bireyin güvenligi saglaninca, birey de zenginlesir. Malimizi canimizi adalet mekanizmasi koruyor. Devletin iki görevi vardir.
Sinirlari korumak ve adaleti saglamak. Saglik, egitim filan devletin görevi degil bence.
Biliyorsun Devlet Güvenlik Mahkemeleri vardi ama "birey güvenlik mahkemesi" yoktu.

Hep bireyden söz ediyorsun. Peki toplum?

Birey yoksa toplum da yoktur.

Solcularla alip veremedigin ne?

Onlara sormali. "Prenses" diye bir film yaptim. "Boktan bir fikir ugruna ölmeyin, yazik hayatiniza" dedim.

Bir ideal ugruna ölmeye degmez diyorsun.

"Hayat bütün fikirlerden daha degerlidir" diyorum. Insan hayatinin tek bir amaci vardir, o da yasamak. Bireyin kendi seçecegi bir amaçtan baska bir amaç yoktur. Ideal sahsi olmalidir. Insan bir ideal ugruna yasamalidir ama ölmemelidir.

Bu görüs sol kesime çok ters geldi, üstelik sen de onlarin içinden çikmis biriydin.

Onlarin beni elestirmeye gücü yeter ama anlamaya akillari yetmez. "Prenses"te, ugruna ölünen düsüncenin yarin degisebilecegini ve ölümlerinin bosa gidebilecegini söyleyip uyarmak istemistim.

"Bir ideal ugruna ölmek saçmaliktir" deyince insanin aklina Deniz Gezmis, Che gibi efsaneler geliyor, haliyle tepki aliyorsun...

Deniz Gezmis'e yazik olmadi mi? Yasasaydi belki bir mühendis, bir hukuk adami olarak çok daha yararli olacakti. Onu asanlar kadar, onun asilmasina neden olanlar, ona gaz verenler de sorumludur bence.

Ilkeler, idealler, paylasim gibi duygulari yok sayiyorsun. Bu çok benmerkezci degil mi? Objektivizm'den söz ediyorsun...

Objektivizm, hayati oldugu gibi analiz etme yetenegini gelistirmenin yolunu gösteriyor. "Birey kendini var ederse ancak baska bireylere yardimci olabilir" diyor.

Insanlik için bir sey yapma istegini dislamak anlamina gelmiyor mu bu?

Dünyada insanlik için bir sey yapan herkes bunu kendi için yapmistir. Edison ampulü kendi için bulmus, Insanlik aydinlanmistir.

Nasil yani? Edison daha rahat kitap okumak için mi icat etmis ampulü?

Karidan kaçmak için. Edison karisinin dirdirindan kurtulmak için bodrumda, mumla yasamaya basliyor... Elektrikten ampul üretmeye karar veriyor. Kendi isigini ararken, insanligi aydinlatiyor. Herkes kendi isigini ararken insanligi aydinlatmalidir. "Insanlik ugruna ölmek"i savunanlar hep savastan ve mücadeleden söz eder. Bunlar insanligin en büyük düsmanlaridir. Halbuki kendi isigini arayanlar insanliga en yararli isleri yapar.

Herhalde Graham Bell de telefonu karisiyla konusmak için bulmadi... Ya da Newton yerçekimini...

Hepsi kendisi için yapti. Kendi arastirmalarini basariya ulastirmak için, egolarini tatmin için... Kendi degerlerinin pesinde kosan adamin tarafindayim ben. "Toplumun degerleri" diye bir deger sistemi içinde olan insan tribünlere oynayan futbolcuya benzer. Futbolcu kendi amaci için gol atar, tribündekiler mutlu olur. Tribünlere oynayanlar ise hiç bir is yapmaz sadece insanligi kurtarmaktan söz eder. Ama kendi içindeki isiga dogru yol alanlar farkinda olmadan insanliga en büyük hizmette bulunur. Ben çok net bir sekilde sunu söylüyorum: Kendi egosu, kendi degerleri için çalisan insan degerlidir, toplum için çalistigini iddia edenler ise yalanci. Kapitalizm hayatin ta kendisi

Tabii ki her seyi söyleyebilirsin. Bir de "kapitalizm dogru dürüst uygulaniyor olsaydi dünya uçar giderdi" diyorsun.

Kapitalizmi kimse tam bilmiyor. Zaten "ideal toplum düzeni" kavramina da karsiyim. Kapitalizm adini verdigimiz sey hayatin ta kendisi. Hayatin, kendi tabiatina uygun bir toplumsal ve ekonomik sistemi yaratmasi lazim. O ne? Güçlü olanin ayakta kalmasi, çalisanin kazanmasi, emek verenin, basarmak isteyenin basarmasi ve bunun için özgürce bütün yollarin açik olmasidir.

Bu zaten bir anlamda kapitalizmin tarifi...

Evet. Toplum kurtaricilari toplumun düzenlenmesi ve denetlenmesi merakindadirlar. Ben bu meraki tehlikeli ve fasistçe buluyorum. Toplum düzenlenemez ve denetlenemez. Toplum suyun akisina birakilmali.

Vahsi kapitalist düzen dedikleri bu olmali. Zayiflar ölüyor. Basarabilen yirtiyor, altta kalanin cani çikiyor.

Degil. Bu söylemde yirtan adam suçlu görülüyor. O kazandigi için zayiflar ölmüyor. Zayiflar çalismadiklari için ölüyor, suçlusu kazananlar degil... Güçlü olandan nefret etmenin kaynagi aslinda bu nokta. Güçlü, zayifin zayifliginin nedeni degil. Dünyanin en igrenç insani bence sahsi amaci olmayan insandir. Bu insan kaybetmeyi haksiz bir gururla savunuyor. Kaybedenin bu haksiz gururu kendine çesitli ideolojik kiliflar da buluyor. Tarihe baktigin zaman dinlerin büyük bir bölümü haksizlarin kendilerini gururla savunmalarindan çikmistir. "Madem kaybettik, o zaman bir gerekçemiz, bir ideolojimiz" olmali deniyor..

Bütün bu söylediklerin kisaca "her koyun kendi bacagindan" asilir anlamina geliyor.

Ben böyle bir cümle kurmak istemem. Insanlar koyun degildir.

Degildir de, ne söyledigimi anliyorsun...

Ben, "hayatta amaci olan insanlar kazanir" diyorum.

Her sey basari ile mi ölçülecek?



Hayir. Ama basarinin bir ölçütü olmali. O yüzden para ve baska ölçüler gerekir. Eger ölçüsüz bir hayat istiyorsan ekonomiyle ilgili hiç bir sey düsünme. O zaman ormanda yasamamiz lazim. Ekonomi uygarliktir. Para, reyting aslinda ekonominin bize sundugu bir takim kriterlerdir.
Eger bunlardan bagimsiz yasamak istiyorsan hep beraber bir ormana gidip orada yasayalim...!